ازنظر انداختن كسي، بستن زبان كسي يا جلب محبت كسي و جز آن. بايد پذيرفت كه بسياري از اين كيمياگران كلاهبرداران و اراذلي بيش نبودند كه اين ابهام برايشان پوششي مناسب شده بود.
پس عجيب نيست كه كليسا از كار اينان سراسيمه شد و به رويارويي با ايشان برخاست.
يوحناي بيست و دوم مقارن سال 1317 يك امريه (و نه فتوا)، ((در باب جنايات خطاكاران)) صادر كرد كه در آن كيمياگري منع شده بود و كيمياگران، و همچنين دستيارانشان، ميبايد مجازات ميشدند. اين فرمان را بارها نويسندگان مخالف كليسا با ناخشنودي ذكر كردهاند، بدون اينكه زحمت خواندنش را به خودشان بدهند ــ مثلاً وايت از آن (1، 384، 1896)، به عنوان ضربهٴ سهمگين برآغاز دانش شيمي ياد ميكند. در واقع، فرمان ((توصيهٴ اكيد))1 در جهت منع كيمياگري مشروع (يا شيمي) نيست، بلكه تنها عليه طلاسازاني است كه وعده ميدادند ديگران را توانگر سازند؛ به آنان امر شده بود هرچه طلا و نقره ساختهاند به فقرا بپردازند؛ اگر آنان سرپيچي كنند يا چندان پيش بروند كه سكهٴ تقلبي از طلا يا نقرهٴ كيمياگري بسازند، بايد كالايشان ضبط و با خودشان مانند جنايتكاران رفتار شود. با توجه به همهٴجوانب مسئله، يوحناي بيست و دوم را به خاطر صدور اين فرمان بر ضد كساني كه هدفشان شريرانه و خطرناك بود بايد تحسين كرد، ولو اينكه آنان صميمانه معتقد بودند كه ميتوانند از فلزات معمولي طلا بسازند.
ميتوان به ياد آورد چند سال بعد فتوايي صادر كرد، ((در باب انديشههاي پليد))، كه اعمال جادوگري و مطالعهٴ كتابهاي مربوط به جادو را منع ميكرد.2 شك نيست كه يوحناي بيست و دوم با علم نميجنگيد، بلكه با خرافات و با بهرهبرداري شيادان از اذهان خرافي مبارزه ميكرد.
بدبختانه افراد حريص، حتي در ميان امرا و پاپها، چندان زيادند كه شيادان هوشمند هميشه ميتوانند حمايت موردنيازشان را به دست آورند و فرمان پاپ از اين رو چندان سودمند نيفتاد.
روزهاي زرين شيادي كيمياگران هنوز در راه بود. اما خود كيمياگري را هم آن فرمان متوقف نكرد و قصد نداشت به هيچ روي آن را متوقف يا حركتش را كند سازد؛ در آن هنگام تقريباً عدهٴ زيادي كيمياگران درستكار بودند كه به خاطر شيمي تحقيق ميكردند.
2. رسالههاي مربوط به رنگها. معروفترين اين زمينهها مطالعهٴ رنگيزهها، روغنها، جلادهندهها و خشككنندهها براي استفادهٴ نقاشان و تزييندهندگاني بود كه بايد توجه داشت بيشتر در خدمت كليساها بودند. اين بههيچ روي زمينهٴ تازهاي نبود و آثار مربوط به آنها سنتي كهن داشت.